Το Παλαιό και το Νέο Φρούριο της Κέρκυρας αποτελούν δύο από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία του νησιού, αντικατοπτρίζοντας την πλούσια στρατιωτική και πολιτιστική του κληρονομιά. Αυτά τα επιβλητικά οχυρωματικά έργα, που δεσπόζουν στην πόλη της Κέρκυρας, μαρτυρούν την πολυτάραχη ιστορία του νησιού και την ανάγκη προστασίας του από επιδρομές και κατακτητές.
Ίσως το γνωστότερο μνημείο ολόκληρου του νησιού, το Παλαιό Φρούριο το οποίο στην είναι χτισμένο πάνω σε μια βραχώδη χερσόνησο με δύο χαρακτηριστικούς λόφους, γνωστούς ως πύργους της θάλασσας και της ξηράς. Ξεκινάει να γράφει την ιστορία του ήδη από τα βυζαντινά χρόνια, όταν η μεσαιωνική Κέρκυρα καταστρέφεται μετά από επιδρομές των Γότθων και οι κάτοικοί της αναζητούν νέο καταφύγιο. Το Παλαιό Φρούριο ξεκινάει να οχυρώνεται και με τα χρόνια αποτελεί ένα αξιόπιστο κάστρο. Η εκτόξευσή του όμως έρχεται κατά τα χρόνια των Ενετών, όταν οι οχυρώσεις του τελειοποιούνται. Το μοναδικό αυτό φρουριακό συγκρότημα, γνωστό στα ενετικά ως “Fortezza Vecchia”, αποτελεί το ανατολικό άκρο της πόλης και διαχωρίζεται από αυτήν μέσω μιας τεχνητής τάφρου, της “Contrafossa”, που δημιουργήθηκε για την ενίσχυση της άμυνας. Η είσοδος στο φρούριο γίνεται μέσω μιας γέφυρας που συνδέει την πόλη με τη χερσόνησο.
Μετά τον 6ο αιώνα, η περιοχή του Παλαιού Φρουρίου οχυρώθηκε και κατοικήθηκε από επιζώντες των καταστροφών της αρχαίας πόλης της Κέρκυρας. Κατά τη βυζαντινή περίοδο (6ος – 13ος αιώνας), η χερσόνησος αποτέλεσε την πρωτεύουσα του νησιού, με οχυρώσεις που ενισχύθηκαν περαιτέρω από τους Βενετούς μετά τον 15ο αιώνα. Οι Βενετοί κατασκεύασαν τους δύο επιβλητικούς προμαχώνες Savorgnan και Martinengo, οι οποίοι στέκουν μέχρι και σήμερα ως αποτέλεσμα της οχυρωματικής τέχνης. Το Παλαιό Φρούριο άντεξε επιτυχώς σε τρεις μεγάλες οθωμανικές επιθέσεις το 1537, το 1571 και το 1716, αποδεικνύοντας την ισχυρή του οχύρωση και τη στρατηγική του σημασία. Κατά τον 16ο αιώνα, η πόλη της Κέρκυρας διαμορφώθηκε περίπου στη σημερινή της μορφή, με το Παλαιό Φρούριο να μετατρέπεται σε στρατιωτική εγκατάσταση. Το όνομα “Κορφού” (Corfu) προέρχεται από τις δύο κορυφές του φρουρίου, που στα βυζαντινά χρόνια αναφέρονταν ως “Κορυφώ”.
Το Παλαιό Φρούριο αποτελεί ένα εξαιρετικό δείγμα στρατιωτικής αρχιτεκτονικής, με κολοσσιαία οχυρωματικά έργα που μαρτυρούν την τεχνογνωσία των Βενετών μηχανικών. Σήμερα, το φρούριο φιλοξενεί τα Αρχεία του Νομού Κέρκυρας, τη Δημόσια Βιβλιοθήκη, υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, σχολές του Ιονίου Πανεπιστημίου, καθώς και αίθουσες εκθέσεων και εκδηλώσεων. Μπροστά από τον πανέμορφο, βρετανικό ναό του Αγίου Γεωργίου, στο πλάτωμα της Βερσιάδας, πραγματοποιούνται μουσικές εκδηλώσεις, ενώ λειτουργούν στο σημείο λειτουργεί και καφετέρια. Στην βόρια πλευρά και στο λιμανάκι του Μανδρακίου, θα βρει κανείς τον Ιστιοπλοϊκό Όμιλο Κέρκυρας και μια ήσυχη παραλία κάτω από την σκιά των τειχών του Φρουρίου, που μπορούν να απολαύσουν το μπάνιο τους στα γαλανά νερά του Ιονίου με θέα το Φαληράκι και την περιοχή Μουράγια της παλιάς πόλης.
Στην άλλη πλευρά της πόλης και πιο συγκεκριμένα στο βορειοδυτικό άκρο, βρίσκεται και το Νέο Φρούριο της Κέρκυρας, γνωστό στα ενετικά ως “Fortezza Nuova”. Είναι χτισμένο πάνω στον βραχώδη βράχο του Αγίου Μάρκου και κατασκευάστηκε από τους Ενετούς τον 16ο αιώνα, όταν η ανάγκη για περαιτέρω προστασία της πόλης έγινε επιτακτική, καθώς το Παλαιό Φρούριο δεν επαρκούσε πλέον για την άμυνα της διευρυμένης πόλης.
Η κατασκευή του Νέου Φρουρίου ξεκίνησε το 1576 και ολοκληρώθηκε το 1645. Ο Ενετός αρχιτέκτονας Φεράντε Βιτέλι ανέλαβε την επίβλεψη των έργων, τα οποία περιλάμβαναν την κατεδάφιση περισσότερων από 2.000 οικημάτων στην περιοχή του Σαρόκο, συμπεριλαμβανομένων κατοικιών και εκκλησιών, για την εξασφάλιση των απαραίτητων οικοδομικών υλικών. Κατά τη διάρκεια των αιώνων, το Νέο Φρούριο υπέστη διάφορες τροποποιήσεις και επεκτάσεις, ιδιαίτερα από τους Βρετανούς κατά την περίοδο της κυριαρχίας τους (1814-1864). Οι οχυρώσεις ενισχύθηκαν περαιτέρω για την αντιμετώπιση των οθωμανικών επιδρομών, ενώ κατασκευάστηκαν και νέες στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Δυστυχώς, το φρούριο υπέστη σοβαρές ζημιές κατά τους βομβαρδισμούς του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά παρόλα αυτά συνεχίζει να ελκύει πληθώρα επισκεπτών κάθε χρόνο που θέλουν να γνωρίσουν την ιστορία και τον πολιτισμό της Κέρκυρας.
