Η Γαλλοκρατία στην Κέρκυρα αποτελεί μία από τις πλέον σημαντικές και μεταβατικές περιόδους της ιστορίας του νησιού. Παρόλο που η γαλλική κυριαρχία διήρκεσε μόλις λίγα χρόνια (1797-1799 και 1807-1814), οι αλλαγές που επέφερε άφησαν ανεξίτηλο το στίγμα τους στην πολιτική, κοινωνική και οικονομική δομή της Κέρκυρας. Η κατάργηση της Βενετικής κυριαρχίας, η καύση του Libro d’Oro, η εισαγωγή νέων θεσμών και η ανάπτυξη του νησιού υπό τη γαλλική επιρροή, διαμόρφωσαν την ταυτότητα της Κέρκυρας κατά τη μετάβαση από τη φεουδαρχική εποχή στη σύγχρονη διοίκηση.
Για περισσότερους από τέσσερις αιώνες (1386-1797), η Κέρκυρα αποτελούσε τμήμα της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας. Οι Ενετοί είχαν επιβάλει ένα αριστοκρατικό σύστημα διακυβέρνησης, το οποίο βασιζόταν σε μια αυστηρή ιεραρχία, όπου η τοπική αριστοκρατία κατείχε τα προνόμια της εξουσίας. Οι λαϊκές τάξεις δεν είχαν ουσιαστική πολιτική συμμετοχή, ενώ η οικονομία ελεγχόταν από λίγες ισχυρές οικογένειες.
Ωστόσο, το 1797 η Βενετία καταλύθηκε από τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη, ο οποίος υπέγραψε τη Συνθήκη του Καμποφόρμιο, παραδίδοντας τα εδάφη της Βενετικής Δημοκρατίας στους Γάλλους. Έτσι, η Κέρκυρα και τα υπόλοιπα Επτάνησα πέρασαν στα χέρια της Γαλλικής Δημοκρατίας. Η άφιξη των Γάλλων στην Κέρκυρα συνοδεύτηκε από ενθουσιασμό, κυρίως από τις λαϊκές τάξεις που έβλεπαν τους Γάλλους ως ελευθερωτές. Οι Γάλλοι, ως φορείς των ιδεών της Γαλλικής Επανάστασης (Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη), επιχείρησαν να ανατρέψουν το παλιό φεουδαρχικό καθεστώς και να επιβάλουν μια νέα, δημοκρατική διοίκηση.
Μία από τις πιο εμβληματικές στιγμές της πρώτης γαλλικής κατοχής ήταν η καύση του Libro d’Oro στις 08/07/1797. Το Libro d’Oro ήταν το μητρώο στο οποίο καταγράφονταν οι αριστοκρατικές οικογένειες της Κέρκυρας και των άλλων νησιών του Ιονίου. Μόνο όσοι βρίσκονταν σε αυτό είχαν δικαίωμα συμμετοχής στη διοίκηση και κατείχαν τα σημαντικότερα αξιώματα. Οι Γάλλοι, σε μια προσπάθεια να καταργήσουν την αριστοκρατία και να εφαρμόσουν τις αρχές της ισότητας, το έκαψαν, συμβολίζοντας το τέλος του παλιού φεουδαρχικού συστήματος. Η ενέργεια αυτή έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από τις κατώτερες κοινωνικές τάξεις, οι οποίες έβλεπαν την πτώση της βενετικής αριστοκρατίας ως ευκαιρία για κοινωνική κινητικότητα. Ωστόσο, προκάλεσε δυσαρέσκεια στους ευγενείς, οι οποίοι ένιωσαν ότι έχαναν τα προνόμιά τους και άρχισαν να αντιδρούν στην πολιτική των Γάλλων.
Κατά τη διάρκεια της πρώτης γαλλικής κατοχής, οι Γάλλοι εισήγαγαν σημαντικές μεταρρυθμίσεις: Εφάρμοσαν ένα νέο δημοκρατικό σύστημα διακυβέρνησης, στο οποίο όλοι οι πολίτες θεωρητικά είχαν ίσα δικαιώματα. Κατάργησαν φεουδαρχικά προνόμια και επέβαλαν νέους φόρους. Προσπάθησαν να εκσυγχρονίσουν τη διοίκηση και την εκπαίδευση, εισάγοντας νέες ιδέες και ιδρύοντας σχολεία.
Ωστόσο, η παρουσία των Γάλλων συνοδεύτηκε και από υπερβολική φορολογία και καταναγκαστικές εισφορές, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις. Επιπλέον, η φιλοδυτική στάση των Γάλλων τους έφερε σε σύγκρουση με την Ορθόδοξη Εκκλησία και τον συντηρητικό πληθυσμό της Κέρκυρας.
Το 1799, η Ρωσία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία εκμεταλλεύτηκαν τη δυσαρέσκεια των Κερκυραίων και εκδίωξαν τους Γάλλους. Στη θέση τους, δημιούργησαν την Επτάνησο Πολιτεία, ένα ημιαυτόνομο ελληνικό κράτος υπό Ρωσοτουρκική προστασία.
Το 1807, με τη Συνθήκη του Τιλσίτ, η Κέρκυρα πέρασε ξανά υπό γαλλικό έλεγχο, αυτή τη φορά υπό τον Ναπολέοντα. Σε αντίθεση με την πρώτη γαλλική περίοδο, η δεύτερη ήταν πιο οργανωμένη και αποτελεσματική: Οι Γάλλοι ενίσχυσαν την οχύρωση του νησιού, αναγνωρίζοντας τη στρατηγική του σημασία. Προώθησαν έργα υποδομής, βελτίωσαν την εκπαίδευση και εκσυγχρόνισαν τη διοίκηση. Ίδρυσαν νέες δημόσιες υπηρεσίες και ανέπτυξαν το εμπόριο. Η Κέρκυρα έγινε ένα σημαντικό στρατιωτικό κέντρο της Γαλλικής Αυτοκρατορίας, καθώς ο Ναπολέων τη θεωρούσε «το πλέον ισχυρό οχυρό της Μεσογείου».
Η Γαλλοκρατία στην Κέρκυρα ήταν μια περίοδος μεγάλων αλλαγών και μεταρρυθμίσεων. Οι Γάλλοι έφεραν μαζί τους τις ιδέες του Διαφωτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης, ανατρέποντας το βενετικό φεουδαρχικό σύστημα και προωθώντας έναν πιο σύγχρονο τρόπο διακυβέρνησης. Παρόλο που η γαλλική κυριαρχία ήταν σύντομη, άφησε βαθιά επιρροή στο νησί, διαμορφώνοντας τη μετέπειτα πορεία του. Η Κέρκυρα, με την πλούσια ιστορία της, συνεχίζει να φέρει τα σημάδια της γαλλικής παρουσίας, τόσο στην αρχιτεκτονική όσο και στη νοοτροπία των κατοίκων της.
